Het gesprek

Gespreksmodellen

Zandlopermodel

Als je het zandlopermodel volgt, dan begin je met een brede vraag, zoals: Is het belangrijk om rekening te houden met anderen? De brede vraag probeer je dan te versmallen tot een concreet probleem waar de kinderen om dat moment mee te maken hebben. Zo kwamen we met kinderen die met een project ‘bouwen’ bezig waren, op de vraag of je als bouwer rekening moet houden met de wensen van de toekomstige bewoners. Dat monde uit in de gedeelde opvatting dat je bij het bouwen van regels moet uitgaan waar toekomstige bewoners zich in kunnen vinden. Dat zou je kunnen zien als het idee waar de kinderen op zijn gekomen. Dat idee kun je eventueel opnieuw tot een uitgangspunt voor een volgende gesprek nemen waarbij je probeert nauwkeurige te formuleren om wat voor een regels het dan zou moeten gaan.

Kralenspel

Het kralenspel of de eidoskoop is een filosofisch onderzoek in spelvorm en een variant van het socratisch gesprek. Het is gebaseerd op de figuur van de tetractys. De filosofische onderzoeker, die de rol van Socrates speelt, tracht vanuit de empirische wereld van ervaring te komen tot een idee door de systematische analyse van tien ‘kralen’ of sets van vragen, verdeeld over vier niveaus van onderzoek: 4. de externe wereld van de feiten; 3. de interne wereld van de persoon, dat wil zeggen diens houding of gevoel; 2. de polen van het dialectische spel van betekenissen, het speelveld; en 1. de ideale vorm van het Idee, het Ene.

Analyse

Om de juiste vragen te stellen voor die analyse kun je gebruik maken van de categorieën van ons denken die Immanuel Kant onderscheidt: tijd; kwaliteit, kwantiteit, relatie en hoedanigheid.

Het gaat dan om vragen als:

  • Wanneer komt het voor? Nu, in het verleden, of in de toekomst? (TIJD)
  • Bestaat het echt? Wat is het tegendeel? Wat verstaan we er precies onder? (Kwaliteit)
  • Gaat het om een afzonderlijk iets? Bestaat het uit meerdere elementen (welke)? (Kwantiteit)
  • Is het iets onvermijdelijks? Wordt het ergens door veroorzaakt? Of is het de oorzaak van iets anders? Hangt het samen met andere dingen? (Relatie)
  • Hebben we het over iets dat mogelijk kan voorkomen; of iets dat onvermijdelijk is? Of hebben we het over een toevallig iets? (Hoedanigheid)